یک مهندس نرم‌افزار با کمک هوش مصنوعی مجموعه‌ای متن‌باز و رایگان از جایگزین‌های نرم‌افزارهای اصلی Adobe ساخته است؛ مجموعه‌ای که فعلاً هفت ابزار از جمله فتوشاپ، پریمیر، لایت‌روم، ایلاستریتور، افترافکت، ایندیزاین و آکروبات را هدف گرفته و روی ویندوز، macOS و Linux اجرا می‌شود.
این پروژه با نام ArtCraft توسط «برندون توماس» (Brandon Thomas)، مهندس نرم‌افزار و مدیرعامل سابق Storyteller.ai، توسعه داده شده است. توماس می‌گوید برای بازسازی این نرم‌افزارها از مدل هوش مصنوعی Claude Opus 5.5 شرکت Anthropic استفاده کرده و بخش عمده پروژه را با زبان برنامه‌نویسی Rust نوشته است.
او در توضیح پروژه تأکید کرده که ArtCraft حاصل کدنویسی تفننی با هوش مصنوعی نیست و خودش بیش از ۱۵ سال سابقه فعالیت در صنعت نرم‌افزار دارد و حدود یک دهه است با Rust کار می‌کند.
هفت جایگزین برای نرم‌افزارهای Adobe
ArtCraft در حال حاضر شامل نسخه‌های بازسازی‌شده هفت نرم‌افزار Adobe است. برای نمونه:
- PhotoCraft به‌عنوان جایگزین Photoshop
- FilmCraft به‌عنوان جایگزین Premiere
- LightCraft به‌عنوان جایگزین Lightroom
- نسخه‌های مشابه برای Illustrator، After Effects، InDesign و Acrobat
توماس هدف پروژه را ساخت ابزارهایی رایگان و متن‌باز برای هنرمندان عنوان کرده؛ نرم‌افزارهایی که بدون نیاز به اشتراک Creative Cloud قابل استفاده باشند.
PhotoCraft از نظر ظاهر و ساختار شباهت زیادی به Photoshop دارد و FilmCraft نیز در نگاه اول بسیار نزدیک به Premiere به نظر می‌رسد. LightCraft هم نسخه متن‌بازی از Lightroom CC است، هرچند توسعه‌دهنده می‌گوید درخواست‌های زیادی برای ساخت جایگزینی برای Lightroom Classic دریافت کرده است.
هدف: برابری کامل با Adobe
توماس هدف بلندپروازانه‌ای برای ArtCraft تعیین کرده و می‌گوید قصد دارد ظرف یک ماه به ۱۰۰ درصد قابلیت‌های نرم‌افزارهای Adobe برسد. این پروژه هنوز در مرحله آلفا قرار دارد و توسعه‌دهنده امیدوار است خیلی زود وارد مرحله بتا شود.
البته «برابری قابلیت‌ها» لزوماً به معنای برابری در عملکرد، پایداری یا کیفیت خروجی نیست. نرم‌افزارهای حرفه‌ای مانند Photoshop و Premiere فقط مجموعه‌ای از ابزارها نیستند؛ مدیریت رنگ، سازگاری با فرمت‌ها و پلاگین‌ها، سرعت، پایداری و پشتیبانی از پروژه‌های پیچیده بخش مهمی از تجربه استفاده از آن‌هاست.
این مسئله برای کاربران حرفه‌ای اهمیت بیشتری دارد؛ کاربرانی که در پروژه‌های تجاری معمولاً نمی‌توانند نرم‌افزار اصلی خود را با محصولی آزمایشی و ساخته‌شده با کمک هوش مصنوعی جایگزین کنند.
یک پروژه «Clean-room»
توسعه‌دهنده ArtCraft پروژه را در GitHub یک Clean-room reimplementation توصیف کرده است؛ روشی برای بازسازی عملکرد یک نرم‌افزار بدون استفاده از کد یا دارایی‌های دارای حق‌نشر آن.
با این حال، وضعیت حقوقی چنین پروژه‌ای کاملاً ساده نیست. یکی از پرسش‌های مهم، احتمال نقض پتنت‌های Adobe است. این شرکت هزاران پتنت در حوزه فناوری‌های نرم‌افزاری در اختیار دارد و برخی از آن‌ها می‌توانند جنبه‌هایی از نحوه عملکرد یا طراحی ابزارهای نرم‌افزاری را پوشش دهند.
از سوی دیگر، سابقه حقوقی در حوزه مهندسی معکوس نرم‌افزار نشان می‌دهد که بازسازی عملکرد یک برنامه، در صورت رعایت حقوق مالکیت فکری، لزوماً به معنای نقض کپی‌رایت نیست. اینکه ArtCraft در عمل در چه محدوده‌ای قرار می‌گیرد، با توجه به جدید بودن پروژه هنوز مشخص نیست.
چرا ArtCraft مهم است؟
جذابیت اصلی پروژه فقط رایگان بودن آن نیست. ArtCraft نمونه‌ای از تغییری است که ابزارهای کدنویسی مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند در هزینه و زمان توسعه نرم‌افزار ایجاد کنند.
در گذشته، بازسازی نرم‌افزارهای پیچیده‌ای مانند Photoshop یا Premiere به تیم‌های بزرگ، زمان طولانی و هزینه قابل‌توجه نیاز داشت. حالا یک توسعه‌دهنده ادعا می‌کند می‌تواند با استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی، چنین پروژه‌ای را با سرعت بسیار بیشتری پیش ببرد.
ArtCraft همچنین برای کاربران Linux اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چرا که Adobe به‌طور رسمی از Linux پشتیبانی نمی‌کند.
با این حال، فاصله میان ساخت یک نرم‌افزار شبیه Photoshop و ساخت محصولی که یک طراح حرفه‌ای بتواند هر روز روی آن حساب کند، بسیار زیاد است. پایداری، مدیریت رنگ، عملکرد در پروژه‌های سنگین، سازگاری با پلاگین‌ها و ده‌ها قابلیت جزئی معمولاً همان بخش‌هایی هستند که در چنین پروژه‌هایی چالش اصلی را ایجاد می‌کنند.
ArtCraft در حال حاضر به‌صورت رایگان و بدون نیاز به اشتراک قابل استفاده است. البته این مجموعه برای قابلیت‌های مولد هوش مصنوعی، اشتراک‌ها و اعتبارهای جداگانه‌ای ارائه می‌کند. کاربران همچنین می‌توانند از توان پردازشی خود یا سرویس‌های هوش مصنوعی شخص ثالث استفاده کنند.
کد پروژه در GitHub و نسخه‌های قابل استفاده نرم‌افزار در وب‌سایت ArtCraft منتشر شده‌اند.