در یکی از نمونههای قابلتأمل هنر تعاملی معاصر، هنرمندی با نام Joll اینستالیشنی با عنوان Your Heart Specimen خلق کرده که تنها در صورت شارژ شدن یک گوشی هوشمند فعال میشود. این اثر، رابطه پیچیده و گاه نگرانکننده انسان معاصر با دستگاههای دیجیتال را به شکلی استعاری و فیزیکی به نمایش میگذارد: قلبی که بدون اتصال به برق، نمیتپد.
سازوکار اثر؛ مشارکت مخاطب بهعنوان شرط حیات
در این اینستالیشن تعاملی، یک قلب مجسمهسازیشده درون قاب چوبی قرار گرفته و به یک سیستم شارژ بیسیم متصل است. هنگامی که مخاطب گوشی هوشمند خود را روی قلب میگذارد و فرآیند شارژ آغاز میشود، ضربان قلب فعال میشود.
در اینجا، مخاطب صرفاً تماشاگر نیست؛ او با کنشی ساده اما معنادار، «حیات» اثر را ممکن میکند. بدون گوشی هوشمند، قلب بیجان باقی میماند. این وابستگی ساختاری، همان گزاره مفهومی اثر است: آیا امروز زیست عاطفی و اجتماعی ما نیز چنین وابسته به ابزارهای دیجیتال شده است؟
کالبدشناسی یک استعاره
قلب از خمیر اپوکسی ساخته و به رنگ قرمز نقاشی شده است. ساختار پیرامونی آن از چوب و قاب فلزی تشکیل شده و با اسپری لاک مشکی پرداخت شده است. شارژر بیسیم، کابل و پریز برق عمداً پنهان نشدهاند؛ بلکه بهعنوان عناصر بصری کلیدی در معرض دید قرار دارند.
این تصمیم فرمی، برق را در جایگاه «خط حیات» معاصر قرار میدهد؛ عنصری که در کنار خون، امکان تپش را فراهم میکند. قلب همچون یک نمونه آزمایشگاهی (Specimen) در قاب معلق است؛ گویی بدن انسان در آزمایشگاهی دیجیتال قرار گرفته و بقای آن به جریان الکتریسیته گره خورده است.
خوانش تحلیلی؛ از میانجیگری دیجیتال تا وابستگی عاطفی
در جامعه امروز، ارتباط، کار، سرگرمی و حتی تجربههای عاطفی، از طریق یک صفحه شیشهای واحد مدیریت میشوند. شادی، اضطراب، خشم و آرامش همگی از مسیر گوشی هوشمند تجربه و بازتولید میشوند.
اثر Your Heart Specimen این وضعیت را نه در قالب یک بیانیه انتزاعی، بلکه در قالب یک کنش فیزیکی بازنمایی میکند: اگر گوشی را برداریم، ضربان قطع میشود.
این استعاره، پرسشی بنیادین مطرح میکند:
آیا ابزار دیجیتال تنها واسطه زندگی ماست یا به منبع حیات ثانویه بدل شده است؟
هنر تعاملی بهمثابه آینه زیست معاصر
اینستالیشن جول نمونهای از هنر تعاملی است که بدون مشارکت مخاطب کامل نمیشود. اثر از مشاهده صرف عبور میکند و مخاطب را به بخشی از سیستم تبدیل میکند؛ سیستمی که در آن انسان و فناوری در چرخهای هموابسته قرار دارند.
در نهایت، «Your Heart Specimen» نه صرفاً یک شیء هنری، بلکه یک موقعیت مفهومی است؛ موقعیتی که مخاطب را وادار میکند نسبت خود با گوشی هوشمند را بازاندیشی کند.
قلبی که با برق میتپد، استعارهای روشن از زیست دیجیتال ماست.