توییتر را به یاد دارید؟ پلتفرمی که زمانی میدان اصلی گفت‌وگوهای اینترنتی بود؛ ترکیبی از اخبار فوری، اظهارنظرهای جنجالی و گاهی یک جمله کوتاه و شاعرانه که ناگهان وایرال می‌شد. روزنامه‌نگاران با کمدین‌ها بحث می‌کردند، چهره‌های مشهور بیش از حد از زندگی‌شان می‌گفتند و کاربران عادی در ۲۸۰ کاراکتر نقش فیلسوف پیدا می‌کردند.
توییتر شلوغ، بی‌نظم و در عین حال جذاب بود؛ تا اینکه بات‌ها، الگوریتم‌های مخرب، تعدیل نیروی گسترده، تیک تأیید پولی و ضعف در نظارت بر محتوا، اعتماد و اعتبار پلتفرم را زیر سؤال برد. سپس نوبت به یک ری‌برندینگ جنجالی رسید: تغییر نام توییتر به X و کنار گذاشتن یکی از شناخته‌شده‌ترین برندهای دیجیتال تاریخ.
ایلان ماسک قصد داشت توییتر را به یک «اپلیکیشن همه‌کاره» تبدیل کند؛ اما حالا، چند سال بعد، این پلتفرم در وضعیتی قرار دارد که منتقدان معتقدند نه‌تنها به آن هدف نرسیده، بلکه بخش مهمی از هویت و اعتبار برند سابق خود را نیز از دست داده است.
حالا اتفاقی عجیب رخ داده است: توییتر برگشته است.
یک استارتاپ کوچک با نام Operation Bluebird، نسخه جدیدی از این برند را با عنوان Twitter.now راه‌اندازی کرده و می‌گوید قصد دارد شبکه‌ای اجتماعی با اعتماد بیشتر ایجاد کند؛ آن هم با همان پرنده آبی و پالت رنگی آشنای توییتر.
آیا یک برند مرده می‌تواند دوباره زنده شود؟
Operation Bluebird که در ایالت ویرجینیا مستقر است، Twitter.now را یک «برند بازپس‌گرفته‌شده» (Reclaimed Brand) معرفی می‌کند. استدلال این شرکت این است که پس از خرید توییتر توسط ایلان ماسک در سال ۲۰۲۲ و تغییر نام آن به X، مالکیت فکری و حقوق تجاری مربوط به نام Twitter عملاً رها شده و اکنون امکان ثبت دوباره آن به‌عنوان یک علامت تجاری وجود دارد.
این ادعا از سوی تیمی مطرح می‌شود که با برند اصلی توییتر بیگانه نیست. یکی از بنیان‌گذاران Operation Bluebird، استیون کوتس، بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ در توییتر مسئولیت‌هایی در حوزه علائم تجاری، نام‌های دامنه و بازاریابی داشته و سپس به آمازون پیوسته است.
شرکت X با این ادعا مخالف است و سال گذشته از Operation Bluebird در ایالت دلاور شکایت کرد و خواستار صدور دستور موقت علیه این پروژه شد. دادگاه هنوز حکم نهایی کتبی خود را صادر نکرده، اما نظر موقت قاضی دادگاه منطقه‌ای، Colm Connolly، در ماه آوریل نشان می‌داد که ممکن است استدلال Bluebird قابل بررسی باشد.
توییتر جدید قرار نیست همان توییتر قدیمی باشد
استیون کوتس تأکید می‌کند که Twitter.now قرار نیست نسخه بازسازی‌شده‌ای از پلتفرم قدیمی باشد. هدف این پروژه، ایجاد مدلی متفاوت برای شبکه‌های اجتماعی است؛ مدلی که بخشی از مشکلات اصلی کاربران با پلتفرم‌های بزرگ را هدف قرار می‌دهد.
در Twitter.now کاربران کنترل بیشتری روی محتوایی که در فیدشان نمایش داده می‌شود خواهند داشت. به‌جای اینکه الگوریتم به‌تنهایی تعیین کند چه چیزی دیده شود، کاربران می‌توانند برای سایر کاربران سطح اعتماد تعیین کنند.
ظاهر پلتفرم در نگاه اول شباهت زیادی به توییتر دارد؛ همان ساختار پست و پاسخ حفظ شده، اما در کنار هر پست نشانه‌های مربوط به میزان اعتماد نمایش داده می‌شود. کاربران نیز می‌توانند با ابزاری به نام Trust Dial میزان کنترل خود بر محتوای فید را تنظیم کنند.
این پلتفرم همچنین در حال آزمایش یک ابزار راستی‌آزمایی مبتنی بر Google Gemini با نام Vera است؛ نامی برگرفته از واژه Veracity به معنای «درستی». این ابزار قرار است به‌صورت خودکار و در لحظه، اطلاعات نادرست موجود در پست‌ها را شناسایی کند.
استیون کوتس درباره فلسفه این پروژه می‌نویسد: «اصل راهنمای ما ساده است: آزادی بیان، نه آزادی دسترسی.»
آیا نام Twitter هنوز قدرت دارد؟
Twitter.now فعلاً فقط برای دو گروه قابل دسترسی است: Early Access Founders که برای ثبت‌نام ۲۰ دلار پرداخت می‌کنند و Fighters که هزینه ثبت‌نام آن‌ها ۴۰ دلار است.
Operation Bluebird می‌گوید این هزینه برای حفظ استقلال پروژه، جلوگیری از ورود بات‌ها و تأمین بخشی از هزینه‌های دفاع حقوقی در برابر X دریافت می‌شود.
قرار است در ادامه دسترسی برای کاربران بیشتری فراهم شود، هرچند هنوز مشخص نیست استفاده عمومی از این پلتفرم در آینده رایگان خواهد بود یا نه. در حال حاضر تعداد کاربران Twitter.now تنها چند صد نفر است.
این مدل محدود برای شروع، یادآور راه‌اندازی اولیه Bluesky است؛ رویکردی که به تیم توسعه اجازه می‌دهد زیرساخت را همزمان با افزایش کاربران توسعه دهد و قابلیت‌های جدید را آزمایش کند.
اما سؤال اصلی این است که آیا نام Twitter هنوز آن‌قدر قدرت دارد که بتواند این پلتفرم را در میان ده‌ها جایگزین X مطرح کند؟
نمونه‌هایی از احیای برندهای قدیمی وجود دارد؛ از Polaroid و Atari گرفته تا Airwalk. بسیاری از این نمونه‌ها بر موج نوستالژی سوار شده‌اند. اما نوستالژی در مورد شبکه‌های اجتماعی لزوماً همان جذابیت را ندارد. صحبت از بازگشت Myspace سال‌هاست ادامه دارد، اما کمتر کسی واقعاً از آن هیجان‌زده می‌شود.
با این حال، حجم توجه رسانه‌ای به راه‌اندازی Twitter.now نشان می‌دهد که نام Twitter هنوز وزن قابل‌توجهی دارد. حتی ممکن است بخشی از کاربران صرفاً برای فرصتی تازه جهت طعنه‌زدن به ایلان ماسک به این پلتفرم سر بزنند.
اما مشکل اصلی X فقط نام آن نیست.
بسیاری از کاربران به دلیل مالکیت ماسک، سیاست‌های محتوایی و مدیریت آشفته پلتفرم از آن فاصله گرفتند؛ نه صرفاً به این دلیل که برند Twitter تغییر کرده بود. بنابراین آزمون واقعی Twitter.now این نیست که آیا می‌تواند لوگوی پرنده آبی و نام Twitter را احیا کند یا نه.
سؤال مهم‌تر این است: آیا می‌تواند یک شبکه اجتماعی بسازد که واقعاً احساس «ضد اجتماعی» بودن نداشته باشد؟