تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی اگرچه می‌توانند هزینه و زمان تولید محتوای تبلیغاتی را کاهش دهند، اما لزوماً انتخاب مناسبی برای نمایش محصولات در فروشگاه‌های اینترنتی نیستند. نتایج یک پژوهش تازه نشان می‌دهد که آگاهی از هوش مصنوعی بودن تصاویر می‌تواند اعتماد بخش قابل‌توجهی از خریداران را هنگام تصمیم‌گیری برای خرید کاهش دهد. این یافته بار دیگر اهمیت عکاسی واقعی از محصولات را برای فروشگاه‌های آنلاین و برندها برجسته می‌کند.
بر اساس نظرسنجی مؤسسه پژوهشی Baymard که در ژوئن ۲۰۲۶ با مشارکت ۲۲۷۳ خریدار آنلاین در ایالات متحده انجام شده، ۶۰ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند اگر بدانند تصویر یک محصول با هوش مصنوعی تولید شده است، اعتماد کمتری به خرید آن خواهند داشت.
نتایج این پژوهش در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده است. از میان این افراد، ۲۵ درصد کاهش اندکی در اعتماد خود احساس می‌کنند، ۱۸ درصد از کاهش قابل‌توجه اعتماد خبر داده‌اند و ۱۷ درصد نیز گفته‌اند در چنین شرایطی آن‌قدر نسبت به محصول مردد می‌شوند که ممکن است از خرید آن صرف‌نظر کنند. در مقابل، ۱۸ درصد اعلام کرده‌اند که هوش مصنوعی بودن تصاویر تأثیری بر تصمیم خریدشان ندارد.
این آمار برای کسب‌وکارهایی که محصولات خود را به‌صورت آنلاین عرضه می‌کنند، اهمیت ویژه‌ای دارد. تصویر محصول در فروشگاه اینترنتی جایگزین مشاهده و لمس فیزیکی کالا می‌شود. خریدار باید بر اساس همان تصویر درباره رنگ، جنس، ابعاد و کیفیت محصول قضاوت کند. بنابراین هر عاملی که تردید او را افزایش دهد، می‌تواند بر تصمیم نهایی تأثیر بگذارد.
نتایج پژوهش Baymard چه می‌گویند؟
مؤسسه Baymard در زمینه بررسی تجربه کاربری و کاربردپذیری فروشگاه‌های اینترنتی فعالیت می‌کند. این مؤسسه در گزارشی درباره تعامل کاربران با هوش مصنوعی، به بیش از ۲۰ یافته پژوهشی اشاره کرده که یکی از آن‌ها به تأثیر تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی بر اعتماد خریداران مربوط می‌شود.
مهم‌ترین نتایج نظرسنجی عبارت‌اند از:
| واکنش خریداران | درصد |
|---|---|
| کاهش اعتماد به خرید | ۶۰٪ |
| کاهش اندک اعتماد | ۲۵٪ |
| کاهش قابل‌توجه اعتماد | ۱۸٪ |
| تردید جدی و نداشتن اطمینان کافی برای خرید | ۱۷٪ |
| بدون تأثیر بر اعتماد | ۱۸٪ |
نکته قابل‌توجه این است که ۳۵ درصد از کل پاسخ‌دهندگان در دو گروهی قرار می‌گیرند که کاهش شدیدتری در اعتماد خود تجربه می‌کنند؛ یعنی یا اعتمادشان به میزان زیادی کاهش می‌یابد یا دیگر برای خرید اطمینان کافی ندارند.
در گزارش عمومی Baymard، جزئیات پاسخ‌های ۲۲ درصد باقی‌مانده مشخص نشده است. بااین‌حال، این مؤسسه تأکید می‌کند که خریداران از تصاویر برای بررسی صحت اطلاعات و تطبیق ظاهر محصول با کالای واقعی استفاده می‌کنند. به همین دلیل، توصیه آن به فروشگاه‌های اینترنتی این است که در تصاویر اصلی و نماهای کلیدی محصول، عکاسی واقعی را در اولویت قرار دهند.
چرا تصاویر هوش مصنوعی می‌توانند به اعتماد خریدار آسیب بزنند؟
هنگامی که کاربر در یک فروشگاه اینترنتی محصولی را انتخاب می‌کند، امکان بررسی فیزیکی آن را ندارد و ناچار است به تصاویر ارائه‌شده اعتماد کند. در چنین شرایطی، تصویر اصلی محصول نقش مهمی در شکل‌گیری این اعتماد دارد.
اگر خریدار متوجه شود تصویر با هوش مصنوعی ساخته شده، ممکن است دیگر آن را بازنمایی دقیقی از محصول واقعی نداند. حتی اگر تصویر از نظر بصری جذاب و حرفه‌ای باشد، این تردید می‌تواند بر تصمیم خرید تأثیر بگذارد.
البته همه پژوهش‌ها به نتایج یکسانی نرسیده‌اند. شرکت Stylitics که در زمینه نرم‌افزارهای خرده‌فروشی و ابزارهای تولید تصاویر با هوش مصنوعی فعالیت می‌کند، در پژوهشی دیگر با مشارکت ۴۱۱ خریدار حوزه مد و پوشاک، تصاویر واقعی و تولیدشده با هوش مصنوعی را با یکدیگر مقایسه کرده است.
در این بررسی، ۷۱ درصد شرکت‌کنندگان تفاوت اندکی میان تصاویر واقعی و مصنوعی مشاهده کردند یا اساساً متوجه تفاوتی نشدند. همچنین پس از اطلاع از هوش مصنوعی بودن تصاویر، ۶۰ درصد واکنشی خنثی یا مثبت داشتند و ۳۱ درصد احساس منفی خود را نسبت به آن‌ها اعلام کردند.
بااین‌حال، زمانی که جزئیات محصول مانند دکمه‌ها، چین‌وچروک لباس یا بافت پارچه به‌درستی نمایش داده نمی‌شد، اعتماد خریداران به‌سرعت کاهش پیدا می‌کرد.
این دو پژوهش پرسش‌های متفاوتی را بررسی کرده‌اند. Baymard بر میزان اعتماد خریداران به تصمیم خرید تمرکز داشته، درحالی‌که Stylitics واکنش احساسی کاربران به تصاویر را سنجیده است. با وجود تفاوت روش‌ها، هر دو پژوهش بر یک نکته تأکید دارند: دقت و وفاداری تصویر به محصول واقعی، عامل تعیین‌کننده‌ای در جلب اعتماد مخاطب است.
چگونه عکس‌های واقعی و قابل اعتماد از محصولات بگیریم؟
برای عکاسی حرفه‌ای از محصولات الزاماً به استودیوی مجهز و تجهیزات گران‌قیمت نیاز نیست. نورپردازی مناسب، پس‌زمینه ساده و نمایش دقیق جزئیات می‌تواند نتیجه‌ای قابل‌قبول ایجاد کند. چند نکته کاربردی در این زمینه وجود دارد.
نورپردازی را با لایت‌باکس یا سافت‌باکس کنترل کنید
برای عکاسی از محصولات کوچک، استفاده از لایت‌باکس رومیزی کمک می‌کند نور به‌صورت یکنواخت روی سوژه پخش شود و بازتاب‌های ناخواسته کاهش پیدا کنند. برای محصولات بزرگ‌تر نیز سافت‌باکس می‌تواند نور نرم و کنترل‌شده‌ای ایجاد کند.
در انتخاب تجهیزات نورپردازی، شاخص نمود رنگ یا CRI نیز اهمیت دارد. این شاخص نشان می‌دهد یک منبع نوری تا چه اندازه رنگ‌ها را به شکل طبیعی نمایش می‌دهد. استفاده از نورهایی با CRI بالاتر از ۹۰ برای عکاسی محصول توصیه می‌شود.
اندازه، بافت و رنگ محصول را دقیق نمایش دهید
بهتر است ابتدا یک نمای مستقیم و واضح از محصول تهیه کنید و سپس تصاویری از زوایای دیگر بگیرید. جزئیاتی مانند درزها، دوخت، اتصالات، درگاه‌ها و بافت سطح محصول می‌توانند در تصمیم‌گیری خریدار مؤثر باشند.
همچنین بهتر است دست‌کم یک تصویر برای نمایش مقیاس محصول در نظر بگیرید؛ برای مثال، قرار دادن کالا در دست یا در کنار یک شیء با اندازه شناخته‌شده به مخاطب کمک می‌کند ابعاد واقعی آن را بهتر درک کند.
در عکاسی از محصولات براق و کوچک، مانند جواهرات، کنترل بازتاب نور اهمیت بیشتری دارد. در این موارد باید نورپردازی را به‌گونه‌ای تنظیم کرد که جزئیات محصول از بین نروند. تطبیق رنگ تصویر با نمونه واقعی نیز ضروری است؛ زیرا خریداران انتظار دارند رنگ کالای دریافتی با آنچه در صفحه فروشگاه دیده‌اند مطابقت داشته باشد.
از تجهیزات ساده برای نورپردازی تکمیلی استفاده کنید
رفلکتورهای عکاسی یکی از ابزارهای کم‌هزینه و کاربردی برای بازتاب نور و روشن کردن قسمت‌های تاریک سوژه هستند. یک رفلکتور پنج‌کاره با قطر حدود ۱۰۹ سانتی‌متر می‌تواند برای این کار مناسب باشد.
برای عکاسی تخت یا فلت‌لی (Flat Lay) از محصولاتی مانند پوشاک، ظروف و محصولات دست‌ساز نیز استفاده از پایه‌های نگهدارنده دوربین که امکان عکاسی از بالا را فراهم می‌کنند، به ثبت تصاویر دقیق‌تر کمک می‌کند.
این یافته‌ها چه معنایی برای عکاسان و فروشگاه‌های اینترنتی دارند؟
اگر یک فروشگاه اینترنتی را مدیریت می‌کنید، بهتر است تصاویر واقعی را برای عکس اصلی محصول و نماهای کلیدی گالری در اولویت قرار دهید. استفاده از پس‌زمینه‌های تولیدشده با هوش مصنوعی یا تصاویر تبلیغاتی در محیط‌های ساختگی نیز ممکن است، اما باید با دقت بیشتری انجام شود؛ زیرا خریداران ممکن است نسبت به واقعی بودن چنین تصاویری تردید داشته باشند.
البته باید به محدودیت‌های این پژوهش هم توجه کرد. نظرسنجی Baymard واکنش اعلام‌شده کاربران به برچسب هوش مصنوعی را اندازه‌گیری کرده، نه آمار واقعی فروش یا نرخ تبدیل فروشگاه‌ها را. بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس این اعداد، میزان کاهش فروش را پیش‌بینی کرد.
از سوی دیگر، پژوهش Stylitics نیز با تعداد شرکت‌کنندگان کمتر انجام شده و باید در نظر داشت که این شرکت خود در زمینه تولید ابزارهای تصویری مبتنی بر هوش مصنوعی فعالیت می‌کند. بنابراین نتایج دو پژوهش را نمی‌توان مستقیماً با یکدیگر مقایسه کرد.
برای عکاسانی که به فروشگاه‌های اینترنتی و برندها خدمات ارائه می‌کنند، این یافته‌ها می‌تواند به یک استدلال حرفه‌ای برای حفظ جایگاه عکاسی محصول تبدیل شود. ارائه مجموعه‌ای از تصاویر شامل نمای اصلی، جزئیات، نمایش مقیاس و نحوه استفاده از محصول، می‌تواند ارزش خدمات عکاسی را برای مشتریان روشن‌تر کند.
نگهداری فایل‌های خام (RAW) و تصاویر پشت‌صحنه نیز می‌تواند مستنداتی از فرایند واقعی عکاسی فراهم کند.
در عین حال، استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای ویرایش تصاویر باید با سیاستی شفاف همراه باشد. پژوهش Baymard مشخصاً تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی را بررسی کرده و درباره ویرایش‌های معمول مانند روتوش، پاک‌سازی پس‌زمینه یا قابلیت Generative Fill فتوشاپ نتیجه‌گیری مستقیمی ارائه نمی‌دهد. بنابراین بهتر است عکاسان و سفارش‌دهندگان از ابتدا درباره نوع و میزان ویرایش‌های انجام‌شده به توافق برسند.
عکاسی واقعی همچنان جایگاه خود را حفظ می‌کند
نتایج پژوهش Baymard نشان می‌دهد که استفاده از هوش مصنوعی برای تولید تصاویر محصول، دست‌کم در شرایط فعلی، با ریسک کاهش اعتماد خریداران همراه است. ۶۰ درصد شرکت‌کنندگان گفته‌اند اطلاع از مصنوعی بودن تصویر، اعتماد آن‌ها به خرید را کاهش می‌دهد و ۱۷ درصد نیز اعلام کرده‌اند که در چنین شرایطی ممکن است به‌کلی از خرید منصرف شوند.
این موضوع به معنای کنار گذاشتن هوش مصنوعی در فرایند تولید محتوای تصویری نیست. این فناوری همچنان می‌تواند برای ساخت پس‌زمینه، تصاویر تبلیغاتی و نمایش محصول در موقعیت‌های مختلف کاربرد داشته باشد. اما زمانی که هدف نمایش دقیق یک کالای قابل خرید است، عکاسی واقعی همچنان انتخاب مطمئن‌تری به نظر می‌رسد.
بیشتر بخوانید: عکاسی لویتیشن: آموزش معلق نگه‌داشتن اشیاء در هوا برای خلق تصاویر خلاقانه
شرکت Stylitics نیز در پژوهش خود گزارش کرده است که ۵۹ درصد خریداران خواهان مشخص بودن تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی از طریق برچسب‌گذاری شفاف هستند.
برای فروشگاه‌های اینترنتی، یک اقدام ساده می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد: انتخاب تصاویر اصلی محصولاتی که کیفیت یا دقت کافی ندارند و عکاسی مجدد از آن‌ها با نورپردازی مناسب و نمایش دقیق جزئیات. سپس می‌توان عملکرد تصاویر جدید را با نمونه‌های قبلی در داده‌های فروش مقایسه کرد.
هوش مصنوعی ابزار قدرتمندی برای تولید تصویر است، اما وقتی پای اعتماد خریدار و تطبیق تصویر با کالای واقعی در میان باشد، هنوز نمی‌توان نقش عکاسی حرفه‌ای را نادیده گرفت.