پژوهشگران در یک مطالعه تازه دریافته‌اند افرادی که به‌طور منظم در فعالیت‌های هنری و فرهنگی شرکت می‌کنند، از نظر زیستی کندتر پیر می‌شوند؛ اثری که از نظر میزان تأثیر، با فواید ورزش منظم قابل مقایسه است.
سال‌هاست که ورزش به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل حفظ سلامت و افزایش طول عمر شناخته می‌شود. اما آیا فعالیت‌هایی مانند بازدید از گالری‌های هنری، عضویت در گروه‌های موسیقی یا شرکت در کلاس‌های هنری نیز می‌توانند تأثیری مشابه داشته باشند؟ نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد پاسخ این سؤال مثبت است.
محققان «یونیورسیتی کالج لندن» (UCL) در مطالعه‌ای که در نشریه Innovation in Aging منتشر شده، داده‌های مربوط به ۳۵۵۶ بزرگسال بریتانیایی را بررسی کردند. این داده‌ها شامل اطلاعات مربوط به سبک زندگی افراد و نتایج آزمایش‌های خون بود.
پژوهشگران میزان مشارکت افراد در فعالیت‌های هنری و فرهنگی را با تغییرات شیمیایی DNA که با روند پیری زیستی ارتباط دارند، مقایسه کردند. نتایج نشان داد افرادی که بیشتر و در طیف متنوع‌تری از فعالیت‌های هنری شرکت می‌کنند، به‌طور میانگین از سن زیستی جوان‌تری برخوردارند و روند پیری در بدن آن‌ها کندتر است.
هنر؛ هم‌تراز ورزش در مقابله با پیری
بر اساس این تحقیق، افرادی که حداقل هفته‌ای یک‌بار در فعالیت‌های هنری مشارکت داشتند، حدود ۴ درصد کندتر از افرادی که به‌ندرت در چنین فعالیت‌هایی حضور پیدا می‌کردند، پیر می‌شدند.
نکته قابل‌توجه این است که این اختلاف تقریباً مشابه تفاوتی است که میان افرادی با فعالیت بدنی منظم و کسانی که ورزش نمی‌کنند مشاهده می‌شود.
«فیفی بو»، نویسنده ارشد این پژوهش، می‌گوید: «مطالعه ما نخستین شواهد علمی را ارائه می‌دهد که نشان می‌دهد مشارکت در فعالیت‌های هنری و فرهنگی با کاهش سرعت پیری زیستی ارتباط دارد. این یافته‌ها به مجموعه رو‌به‌رشد شواهدی اضافه می‌شود که نقش هنر را در بهبود سلامت جسم و روان نشان می‌دهند.»
به گفته او، فعالیت‌های هنری می‌توانند با کاهش استرس، کنترل التهاب و بهبود سلامت قلب و عروق، تأثیرات مثبتی مشابه برخی از مزایای ورزش بر بدن داشته باشند.
نتایج این پژوهش به‌ویژه در میان افراد بالای ۴۰ سال چشمگیرتر بود و حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند درآمد، سطح تحصیلات، شاخص توده بدنی و مصرف سیگار نیز همچنان معتبر باقی ماند.
چرا فعالیت‌های هنری مفید هستند؟
«دیزی فنکورت»، نویسنده اصلی مطالعه، معتقد است هنر از مسیرهای مختلفی بر سلامت اثر می‌گذارد. او توضیح می‌دهد که فعالیت‌های هنری می‌توانند هم‌زمان جنبه‌های جسمی، ذهنی، اجتماعی و عاطفی افراد را درگیر کنند و همین تنوع تأثیرات، یکی از دلایل نقش مثبت آن‌ها در سلامت و افزایش کیفیت زندگی است.
ساعت‌های اپی‌ژنتیک چه می‌گویند؟
برای سنجش سرعت پیری، پژوهشگران از هفت نوع «ساعت اپی‌ژنتیک» استفاده کردند؛ ابزارهایی که با بررسی الگوهای شیمیایی روی DNA، سرعت پیر شدن بدن را تخمین می‌زنند.
نتایج نشان داد افرادی که دست‌کم سه بار در سال در فعالیت‌های هنری شرکت می‌کردند، حدود ۲ درصد کندتر پیر می‌شدند. این رقم برای مشارکت ماهانه به ۳ درصد و برای مشارکت هفتگی به ۴ درصد می‌رسید.
همچنین در یکی دیگر از شاخص‌های سنجش پیری زیستی، افرادی که هر هفته در فعالیت‌های هنری و فرهنگی حضور داشتند، به‌طور میانگین حدود یک سال جوان‌تر از افرادی بودند که به‌ندرت در این فعالیت‌ها شرکت می‌کردند.
جالب اینکه در همین شاخص، افرادی که به‌طور منظم ورزش می‌کردند، به‌طور میانگین کمی بیش از شش ماه جوان‌تر از همسالان کم‌تحرک خود بودند.
هنر جایگزین ورزش نیست، اما مکملی ارزشمند است
محققان تأکید می‌کنند این نتایج به معنای جایگزین شدن هنر با ورزش نیست. فعالیت بدنی همچنان یکی از مؤثرترین راهکارهای علمی برای حفظ سلامت و افزایش طول عمر به شمار می‌رود.
با این حال، یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد مشارکت در فعالیت‌های هنری و فرهنگی نیز باید در کنار ورزش به‌عنوان یکی از رفتارهای مؤثر در ارتقای سلامت و سالمندی موفق مورد توجه قرار گیرد.
بنابراین شاید وقت آن رسیده باشد که علاوه بر برنامه ورزشی هفتگی، زمانی را هم برای بازدید از یک نمایشگاه هنری، شرکت در کلاس سفالگری، یادگیری موسیقی یا حضور در یک کنسرت اختصاص دهید؛ فعالیت‌ها
که نه‌تنها روحیه شما را بهبود می‌بخشند، بلکه ممکن است به جوان‌تر ماندن بدن نیز کمک کنند.