استفان ساگمایستر، طراح گرافیک اتریشی، در همکاری با برند کفش آلمانی ekn دو مدل کفش طراحی کرده که آمار و داده‌های جهانی را به بخشی از ظاهر آن‌ها تبدیل می‌کنند. این دو محصول با عنوان‌های Bring It On و Like a Complete Unknown، هم‌زمان با نمایشگاه جدید او با نام Finally, Something Good در گالری گته لیکریک پاریس به نمایش درآمده‌اند؛ نمایشگاهی که از ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ تا ۱۸ آوریل ۲۰۲۷ ادامه دارد.
ساگمایستر در این پروژه از داده‌های آماری برای روایت دو موضوع متفاوت استفاده کرده است: تولید برق از منابع تجدیدپذیر و جمعیت افراد بی‌خانمان در کشورهای مختلف. اطلاعات کامل هر طرح نیز روی کفی داخلی کفش درج شده تا مخاطب بتواند معنای عناصر بصری آن را دنبال کند.
کفشی با رنگ‌هایی برگرفته از انرژی‌های تجدیدپذیر
مدل Bring It On یک کتانی چندرنگ است که طراحی آن بر اساس سهم منابع مختلف در تولید برق تجدیدپذیر شکل گرفته است. اندازه پنل‌های رنگی روی بدنه کفش، نسبت این منابع را در داده‌های گزارش آماری انرژی جهانِ مؤسسه انرژی در سال ۲۰۲۴ بازنمایی می‌کند؛ داده‌هایی که توسط مجموعه Our World in Data نیز بصری‌سازی شده‌اند.
در این طراحی، زرد به انرژی برق‌آبی اختصاص دارد و بزرگ‌ترین بخش را تشکیل می‌دهد. پس از آن، مشکی برای انرژی بادی، صورتی برای انرژی خورشیدی و قرمز برای سایر منابع تجدیدپذیر در نظر گرفته شده است. به این ترتیب، ترکیب رنگی کفش صرفاً انتخابی زیبایی‌شناختی نیست، بلکه ساختاری مبتنی بر داده دارد.
ساگمایستر در گفت‌وگو با مجله Fast Company به نکته جالبی اشاره می‌کند: این کفش حتی پیش از آنکه به محصولی قدیمی تبدیل شود، از داده‌های جدید عقب افتاده است. بر اساس آمار منتشرشده در سال ۲۰۲۵، انرژی خورشیدی برای نخستین بار از انرژی بادی پیشی گرفته؛ بنابراین، اگر قرار بود کفش امروز طراحی شود، بخش صورتی آن باید کمی بزرگ‌تر از بخش مشکی می‌بود.
نمایش آمار بی‌خانمانی روی یک بوت
مدل دوم با نام Like a Complete Unknown، یک بوت چرمی است که با استفاده از دایره‌هایی با اندازه‌های متفاوت، آمار افراد ساکن خیابان‌ها و فضاهای عمومی را در شش کشور مقایسه می‌کند. مساحت هر دایره متناسب با تعداد افراد بی‌خانمان به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر از جمعیت آن کشور در نظر گرفته شده است.
بر اساس داده‌های سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، ارقام مورد استفاده در این طرح برای ایالات متحده ۷۶ نفر، آلمان ۴۶ نفر، بریتانیا ۱۶ نفر، فرانسه ۸ نفر، مکزیک ۵ نفر و ژاپن ۲ نفر به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر است.
ساگمایستر تأکید می‌کند که کشورها روش‌های یکسانی برای شمارش افراد بی‌خانمان ندارند و به همین دلیل، این ارقام کاملاً قابل مقایسه نیستند. با این حال، او معتقد است اختلاف میان برخی از این آمارها را نمی‌توان صرفاً به تفاوت در روش‌های شمارش نسبت داد. تجربه داوطلبانه او در سازمان Coalition for the Homeless، که در زمینه حمایت از افراد بی‌خانمان فعالیت می‌کند، نیز این پرسش را برایش پررنگ کرده است که چرا برخی کشورها در مواجهه با مسئله‌ای مشابه، عملکرد بهتری دارند.
او ایده اصلی این اثر را در جمله‌ای کوتاه بیان می‌کند: «این وضعیت مثل آب‌وهوا نیست؛ کسی آن را به وجود آورده و کسی هم می‌تواند آن را تغییر دهد.»
وقتی طراحی گرافیک از گالری بیرون می‌آید
این دو کفش نمونه‌ای از رویکرد ساگمایستر به طراحی داده‌محور هستند؛ رویکردی که در آن، آمار از قالب نمودارها و گزارش‌ها خارج می‌شود و در قالب یک شیء روزمره قرار می‌گیرد. در هر دو مدل، داده‌ها مستقیماً در ساختار بصری محصول نقش دارند، نه اینکه صرفاً به شکل تصویری تزئینی روی آن چاپ شوند.
گرافیک‌های این دو کفش با گلدوزی روی چرم اجرا شده‌اند و حاصل همکاری طراح با متخصصان تولید کفش هستند. هر دو مدل نیز در پرتغال و به‌صورت دست‌ساز تولید می‌شوند. بخشی از درآمد فروش آن‌ها به سازمان‌های مرتبط با موضوع هر طرح اختصاص می‌یابد: ۳۰ یورو از فروش هر جفت Bring It On به مؤسسه Future Cleantech Architects و ۳۵ یورو از هر جفت Like a Complete Unknown به سازمان Coalition for the Homeless می‌رسد.
ساگمایستر با این پروژه نشان می‌دهد که اینفوگرافیک الزاماً به صفحه نمایش یا کاغذ محدود نیست. یک کفش هم می‌تواند حامل اطلاعات باشد؛ اطلاعاتی که با هر قدم از فضای نمایشگاه خارج می‌شوند و به بخشی از زندگی روزمره راه پیدا می‌کنند.