هنرمندان و فعالان حوزه خلاقیت با نگرانی از گسترش هوش مصنوعی آشنا هستند. تصویرگران و طراحان گرافیک با نارضایتی شاهد بوده‌اند که شمار بیشتری از کسب‌وکارها به این نتیجه می‌رسند که تصاویر و طرح‌های بی‌کیفیت تولیدشده با هوش مصنوعی، برای نیازهای تبلیغاتی و هویت بصری آن‌ها کافی است. بسیاری از طراحان نیز شرکت‌هایی مانند کانوا و ادوبی را مقصر می‌دانند؛ شرکت‌هایی که با سرعت زیادی ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی را به نرم‌افزارهای خود اضافه کرده‌اند
اما اتفاق تازه در کانوا، روی دیگری از این ماجرا را آشکار کرده است: شرکت‌های فناوری که خود محرک این تحول هستند نیز از پیامدهای آن در امان نیستند.
غول استرالیایی نرم‌افزارهای طراحی، از بزرگ‌ترین بازسازی ساختاری در تاریخ ۱۲ ساله فعالیت خود خبر داده است؛ تصمیمی که بر اساس آن بیش از ۱۲۰۰ موقعیت شغلی حذف یا به بخش‌های دیگری منتقل خواهد شد. این رقم نزدیک به یک‌چهارم نیروی کار جهانی کانوا را شامل می‌شود؛ از جمله افرادی که در ساخت و توسعه همین پلتفرم نقش داشته‌اند.
کانوا قصد دارد با آنچه خود «کاهش لایه‌های سازمانی» می‌نامد، ساختار مدیریتی شرکت را ساده‌تر کند و تیم‌های بیشتری را به همکاری حضوری نزدیک‌تر سازد. این شرکت برای کارکنان آسیب‌دیده بسته حمایتی نسبتاً قابل‌توجهی در نظر گرفته است: پرداخت حقوق به مدت شش ماه، برخورداری از خدمات درمانی برای یک سال، حمایت برای یافتن شغل جدید و حتی اختصاص صندوقی برای افرادی که قصد راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی دارند. همچنین کارکنان می‌توانند مک‌بوک‌های خود را نگه دارند.
با این حال، تعدیل نیرو در کانوا تناقضی انکارناپذیر را برجسته می‌کند. حتی شرکت‌هایی که در فراگیر شدن تولید تصویر با هوش مصنوعی نقش داشته‌اند، اکنون از گسترش همین فناوری آسیب می‌بینند. عرضه ابزارهای هوش مصنوعی از سوی ادوبی و کانوا، به‌جای آنکه صرفاً نشانه‌ای از رشد و نوآوری باشد، بیش از پیش به تلاشی برای حفظ بقا شباهت پیدا کرده است؛ تلاشی که مشخص نیست این شرکت‌ها بتوانند در آن پیروز شوند.
ملانی پرکینز، مدیرعامل کانوا، در پیامی خطاب به کارکنان نوشت:
«موفقیت ما در فصل نخست فعالیت، موفقیت در فصل بعدی را تضمین نمی‌کند. این سخت‌ترین سال فعالیت ما تاکنون بوده است. همان‌طور که اوایل امسال اعلام کردیم، نرخ رشد شرکت برای نخستین بار در یک دهه گذشته کاهش یافته است.»
آیا هوش مصنوعی دوران افول نرم‌افزارهای تخصصی را آغاز کرده است؟
هم‌زمان با پیشرفت هوش مصنوعی، اصطلاح «SaaS-pocalypse» یا «آخرالزمان نرم‌افزارهای سرویس‌محور» بیش از گذشته مطرح می‌شود. این اصطلاح به سناریویی اشاره دارد که در آن ابزارهای هوش مصنوعی آن‌قدر قدرتمند می‌شوند که بسیاری از نرم‌افزارهای تخصصی و تجاری، جایگاه و ضرورت سابق خود را از دست می‌دهند.
نشانه‌های این تغییر از همین حالا دیده می‌شود. به‌تازگی نسخه‌ای متن‌باز از یک جایگزین ادوبی معرفی شده که با کمک کدنویسی مبتنی بر هوش مصنوعی ساخته شده است. این نرم‌افزار هنوز محدودیت‌های قابل‌توجهی دارد، اما تا حدی کار می‌کند و نشان می‌دهد که ساخت ابزارهای نرم‌افزاری اختصاصی با کمک هوش مصنوعی به‌تدریج ساده‌تر خواهد شد. از سوی دیگر، کاربران می‌توانند مستقیماً از یک چت‌بات هوش مصنوعی بخواهند دارایی‌های گرافیکی و عناصر موردنیاز پروژه‌های طراحی را تولید کند.
با وجود سرمایه‌گذاری سنگین ادوبی در حوزه هوش مصنوعی، ارزش سهام این شرکت طی یک سال گذشته حدود ۲۵ درصد و در پنج سال اخیر بیش از ۶۰ درصد کاهش یافته است.
حتی مشخص نیست پیشگامان این حوزه، مانند OpenAI و Anthropic، شرکت‌های سازنده ChatGPT و Claude، بتوانند به کسب‌وکارهایی سودآور تبدیل شوند؛ به‌ویژه حالا که رقبای چینی فناوری‌های مشابهی را با هزینه‌ای کمتر عرضه می‌کنند.
تعدیل نیرو در کانوا؛ خبری نگران‌کننده برای طراحان
ممکن است برخی از فعالان حوزه خلاقیت که با گسترش هوش مصنوعی مخالف‌اند، از دیدن مشکلات یکی از حامیان سرشناس این فناوری احساس رضایت کنند. با این حال، کانوا حتی برای کسانی که از ابزارهای هوش مصنوعی آن استفاده نمی‌کنند نیز تأثیرات مثبتی داشته است.
این شرکت در کنار پلتفرم پولی خود، با عرضه نرم‌افزار رایگان Affinity یکی از جدی‌ترین جایگزین‌های ادوبی را در اختیار طراحان قرار داده و رقابت ارزشمندی را در بازار نرم‌افزارهای خلاقانه شکل داده است.
با این شرایط، کاربرانی که به Affinity متکی هستند ممکن است نگران دوام عرضه رایگان این نرم‌افزار باشند. کانوا تاکنون تعهد قابل‌توجهی به توسعه آن نشان داده است؛ از جمله با اضافه کردن ابزارهای تازه ویرایش فایل‌های خام (RAW) و انتشار نسخه‌ای برای آیپد.
با این حال، تصمیم اخیر شرکت برای انتقال ابزار Remove.bg که پیش‌تر رایگان بود، به مجموعه خدمات پولی خود نشان می‌دهد که ساختار و شیوه دسترسی به نرم‌افزارهای خلاقانه دائماً در حال تغییر است. توسعه‌دهندگان تلاش می‌کنند راهی برای مواجهه با رقابت فزاینده هوش مصنوعی پیدا کنند؛ رقابتی که ممکن است مدل‌های تجاری تثبیت‌شده این صنعت را به چالش بکشد.